Tôi nghĩ, mình nên viết mỗi ngày.

Cách đây gần 3 năm, tôi có viết bài viết này http://cafesang.org/?p=246 . (Bạn nên đọc nếu muốn hiểu phần dưới tôi sắp viết)

Mẹ bây giờ đã khác, đã không còn chạy tới chạy lui với hội phụ nữ, với người nghèo ở ủy ban phường, đã không còn phải làm những việc “không ai muốn làm” để nhận lấy vài trăm nghìn một tháng. Mẹ bây giờ đã có thể chăm lo sung túc hơn cho gia đình mình. Mẹ bán bảo hiểm.

Đó là thời điểm cách đây hơn 2 năm, trong lần về quê, mình có mang theo quyển sách Thuyết phục bằng tâm lý của Robert Cialdini. Mẹ đọc được và mê tít. Cũng cùng lúc đó, mẹ mới khoe rằng đã quyết định bỏ công việc ở ủy ban Phường để bán bảo hiểm. Mẹ hỏi mình có biết về nghề này không, có thấy người ta bán nhiều không, có blah blah blah…

Mình thừa hưởng rất nhiều thứ từ mẹ, từ niềm say mê với sách, văn thơ, từ tính cách ủy mị, hơi mít ướt, từ cái sự sến thiệt sến không biết bỏ đâu cho hết sến. Ảnh hưởng nhiều thứ, nhưng có một điều duy nhất và mạnh mẽ nhất mình được thừa hưởng từ ba: sự ít nói.

Mẹ thì khác, mẹ nói rất nhiều. Khả năng truyền đạt ngôn ngữ của mẹ lúc nào cũng mang dáng dấp của một nhà hùng biện. Mẹ tự nhiên, hài hòa, thân thiện và lúc nào cũng biết cách khơi gợi đề tài. Mẹ là người có thể bước ra đường và đến làm quen, bắt chuyện với bất cứ ai mà mẹ thích, rồi sau đó chỉ chừng 5 phút là có thể nói chuyện như một người bạn thân với họ. Xét một cách công bằng, có lẽ không nghề gì hợp với mẹ hơn nghề sales.

Mẹ mượn quyển Thuyết phục bằng tâm lý của mình và đọc say mê, như ong thấy mật. Mẹ đang chuẩn bị bước vào một thế giới rộng lớn hơn, hiện đại hơn, vật chất hơn, với những tòa nhà cao tầng và những chiếc máy tính mạnh mẽ hơn. Niềm vui trong mắt mẹ sáng ngời, lấp lánh thứ hạnh phúc tỏa sáng và niềm tin mãnh liệt về cuộc sống. Mẹ đã có thể lo cho tương lai của các con nhiều hơn, đầy đủ hơn…

Sự nghiệp bán bảo hiểm của mẹ rất tốt. Mẹ bắt đầu đón nhận được nhiều thành tích, được vinh danh, được đi đây đi đó, được du lịch ở khách sạn năm sao cùng công ty, được ra nước ngoài. Mỗi lần như vậy về nhà mẹ lại tíu tít kể lể, mừng vui khôn xiết, hạnh phúc rạng ngời. Mẹ là vậy, luôn vui tươi như “trẻ con” trước mặt con cái, dù công việc có phải nỗ lực mệt mỏi đến đâu, dù thế sự bon chen đến đâu, dù nghề sales có mệt mỏi và phải đón lấy nhiều sự khó chịu đến đâu, Mẹ vẫn cố gắng. Niềm vui của mẹ trong công việc, thực ra, không chỉ đơn thuần, hay nói khách hơn, không phải là những thứ xa hoa lộng lẫy mà mẹ được trọng thưởng, mà cái chủ yếu là lo được cho hai đứa con.

Có bao nhiêu tiền, mẹ mua bảo hiểm cho cả nhà hết. Mua cho mình, em mình, ba mình, rồi lại mua tiếp. Mẹ cứ thế tiếp tục dành dụm. Những cuộc tiếp khách tốn vài trăm ngàn với mẹ đã là quá lớn, rồi sau đó, khi đi ăn một mình, mẹ vẫn chỉ ăn dĩa cơm có mười, mười lăm nghìn, vì vẫn muốn tiết kiệm được đồng nào hay đồng nấy dành cho các con. Sống trong sự hiện đại, phù phiếm, bán những hợp đồng vài chục đến vài trăm triệu mỗi ngày, mẹ vẫn là mẹ, vẫn ở đó, giản dị, hiền lành và lúc nào cũng nghĩ về gia đình.

Cách đây vài tháng, mẹ lên Sài Gòn dự lễ tổng kết cuối năm của công ty: Manulife. Mẹ là người đoạt danh hiệu “Nhà tuyển dụng xuất sắc nhất” của cả công ty trong năm 2011. Mẹ xin cho mình một suất để đi chung với mẹ =)) Cả công ty chắc có mỗi mình mẹ là được dẫn người đi theo thôi. Hội nghị ở White Palace. Ngồi nghe tổng kết, ăn uống no say đến hơn 9h mẹ mới được vinh danh lên bục nhận giải. Niềm vui vẫn vậy, lấp lánh sáng ngời, tuyệt vời, hạnh phúc.

Nhưng tại sao lại là “tuyển dụng”, chứ không phải là “doanh số”. Ừ, mẹ không có khả năng “bán” nhiều, nhưng nói nôm na, là mẹ giỏi “dụ dỗ”. Dĩ nhiên, đó ko phải là dụ dỗ, đó là mở ra những cơ hội trước mắt những ai đang cần nó. Xét về khía cạnh này, mẹ đoán định tâm lý người khác còn giỏi hơn mình nhiều. Đứng trước mặt mẹ, nếu không muốn bị “sa ngã” thì đừng bao giờ nhìn vào mắt mẹ, Vì một khi mẹ đã nhìn, thì bạn không thể thoát được.

Hơn 40 tuổi mới bắt đầu đi làm, với đồng lương chỉ vài trăm ngàn một tháng. Để rồi ở cái tuổi 50, trong mắt mẹ đã lấp lánh sự thành công.

Mình vẫn thường hay tự hào về bản thân. Tự tin, kiêu ngạo, đấy lý trí. Nhưng với mẹ, mình chỉ là một đứa trẻ con, thấp bé, bình thường, nhỏ mọn, chưa bao giờ nỗ lực và cố gắng hết mức. Chưa bao giờ biết làm điều gì vì gia đình. Còn mẹ, mẹ đã sống cả đời vì chồng, vì con, giờ đây mẹ lại tiếp tục phấn đấu và cố gắng vì những điều vĩnh cửu đó. Danh dự này, niềm vui này là của mẹ, nhưng mẹ biết rõ mình đang dành nó cho ai.

Mình quá ngưỡng mộ mẹ. Hay là xách vali về nhà bảo mẹ ơi train cho con một khóa nói nhiều nhỉ? Mà chắc mẹ ko train được đâu, vì nếu train được thì ba mình cũng chả lầm lầm lì lì như bây giờ, hehe.

Tôi nhớ, có lần đã viết trên blog của mình, rằng một ngày nọ, cô giáo trong lớp Sinh lý hệ thần kinh cấp cao có hỏi: Tại sao em học Tâm lý học?

Thay vì trả lời như nhiều người khác, rằng học để hiểu về cuộc sống, hiểu về trẻ con, hiểu về người già, học để phục vụ công việc, để làm quản lý, nhân sự… Tôi đã trả lời: Em đã có một tuổi trẻ quá mức bất ổn. Em học để tìm hiểu xem liệu như thế có phải là bình thường không?

Cô giáo hỏi tiếp: Vậy đã có ai nói em không bình thường chưa?

Tôi trả lời: Ai biết đâu cô, nào giờ có ai hiểu được em đâu….

Cô giáo và cả lớp nhìn tôi trân trối.

Thật ra, trong một chiều kích không gian khác, ở một hoàn cảnh khác, tôi vẫn hay hỏi mình câu này. Tại sao giữa muôn vàn nghề nghiệp, muôn vàn kiến thức, muôn vàn thứ đam mê, thì tôi lại chọn ngành học này cho chính mình, bằng một niềm tin hết sức bản năng rằng mình sẽ học tốt nó. Tôi hay tự hỏi, và tôi đã trả lời thật khác: Để kiểm soát mình.

Từ nhỏ, tôi đã thấy hứng thú với việc mình thường xuyên nhìn thấu được tâm trạng người khác. Tôi hay chú ý về mặt cảm xúc, tâm lý, diễn biến về khuôn mặt. Tôi hiếm khi để ý đến vẻ bề ngoài. Sau một cuộc hẹn gặp, bất luận rằng có thân mật hay ko, trò chuyện bao lâu, khi ra về sẽ chẳng bao giờ tôi lưu nhớ được bất kỳ điều gì về ngoại hình: mũi cao hay to, mắt một mí hay hai mí, da trắng hay đen, tóc để kiểu nào, mặc áo màu gì, mang giày hay dép, thậm chí là, đi xe gì hoặc cao hay thấp, mập hay ốm đôi khi tôi cũng không nhớ hết.

Tôi quên sạch, quên hết tất cả những thứ đó vì thực tế tôi không đặt sự chú ý về chúng. Tôi chỉ là một con ong chăm chỉ, cần mẫn trong việc bóc tách tâm lý người khác. Tôi dựa vào thái độ của họ trước những vạn vật tự nhiên, để hiểu xem tâm hồn họ sâu sắc hay nông cạn, tôi dựa vào ánh mắt để hiểu con người, dựa vào lời nói để đánh giá trình độ, mức độ lịch sự, dựa vào ngôn ngữ biểu cảm của cơ thể để thấu hiểu sâu sắc của một bản chất… Khi ra về, cái mà tôi nhớ là người đó có tốt hay ko, năng động hay trầm tính, xa hoa hay giản dị, tốt bụng hay ích kỷ, thiên về gia đình hay xã hội…

Tôi thích như vậy, và tôi thường xuyên làm như vậy. Đến một ngày, tôi thấy điều này hết sức phi lý và bất ổn. tại sao mình cứ thích bóc tách người khác, tại sao mình lại thích lắng nghe, tìm hiểu và đánh giá. Tại sao tôi lại dám tự tin khẳng định rằng mình có thể hiểu hết về một con người, chỉ qua vài lần nói chuyện. Tôi không kiểm soát được điều này, càng ngày những thứ hành động bản năng đó càng lớn. Lớn để nỗi chỉ vừa trò chuyện với ai đó vài giây, tôi đã lập tức phân loại họ vào một danh sách với nhiều cơ hội tiến triển tình cảm khác nhau: bạn bình thường, bạn thân, tình nhân, người yêu, anh em tốt..v.v…

Tôi muốn kiểm soát điều đó, nên tôi muốn học tâm lý. Tôi nghĩ, kiến thức sẽ giúp tôi có được một cái nhìn vững chắc và chính xác về con người. Tôi là đứa theo chủ nghĩa bài lý thuyết, nhưng lý thuyết đôi khi lại quá cần thiết trong những lúc thế này. Một con người có sẵn năng lực từ bản năng trong gốc, dù giỏi cỡ nào và điên đến đâu, cũng chỉ mãi mãi chỉ là bản năng một cách mù quáng, không hoàn toàn chính xác và thấu suốt.

Tôi thích cái cách mình thấu hiểu người khác. Nhưng càng đi nhiều, càng thấy nhiều, càng gặp gỡ nhiều người tôi càng bị shock. Shock vì tính đa dạng trong mức độ phản ứng với tình cảm của con người. Có những người luôn theo mẫu số chung, rất dễ rà sóng, rất dễ thấu hiểu. Chỉ cần họ mở miệng, vung tay lên thôi mình đã biết họ cần gì. Lại có những kẻ sở hữu một bộ não kín bưng như căn phòng làm bằng kiếng, chống loại mọi tia bức xạ xuyên vào để tìm cách thấu hiểu chúng. Có người hành xử rất thất thường, luôn luôn khó đoán định…

Dù vậy, đa số các trường hợp tôi đều giải quyết được, không ít thì nhiều, không mau thì lâu. Điều đó, thỉnh thoảng, khiến tôi tự hào về bản thân, niềm tự hào mù quáng…

Ngay từ nhỏ, tôi đã “nghĩ mình” ngưỡng mộ Freud, cha đẻ của phân tâm học. Tôi thích Freud không phải vì tôi thích tình dục (mà Freud lại cho rằng tình dục là bản nguyên của mọi hành động của con người), mà tôi thích Freud ở cách ông phân tích rồi tổng hợp, rồi đưa ra những khái quát rất điển hình về tính cách con người. Tôi thích Freud còn vì ông là người đầu tiên khám phá ra  một hiện tượng tâm lý quá mức phức tạp, là phức cảm oedipe. Trời ạ, có tin nổi không, một thứ kỳ lạ và ghê gớm như vậy mà cũng bóc tách và khái quát được nó. Tôi yêu điều đó, yêu sự thấu suốt của ông đối với lòng dạ con người.

Thực ra, cũng nhiều người nói với tôi, mày chỉ là một đứa đoán mò. Tất cả những niềm tin mãnh liệt về việc “hiểu người khác” của mày thực ra chỉ là suy bụng ta ra bụng người. Tôi khôn tin mấy, hoặc không dám tin vào điều đó. Liệu tất cả những thứ mà tôi đang theo đuổi đây, cảm giác này, năng lực này, ước mơ về việc kiểm soát bản thân thôi đoán định người khác này, liệu chúng thực sự sâu sắc hay trống rỗng. Có nghĩa hay vô nghĩa…

Hôm nay tôi kể chuyện này, vì tôi đang thấy mình thất bại. Mỗi lần thất bại trước việc “thấu hiểu” một con người, tôi lại mang nặng một cảm giác dày vò, giống như một kẻ quá khích và tò mò đứng trước một cánh cửa đóng bưng, không thôi tiếc nuối vì không mở được cửa.

Cuộc đời tôi đã bước qua bao nhiêu cánh cửa? Tại sao tôi lại không mở được cánh cửa này? Tại sao?

Mùi hương bao giờ cũng gây cho anh một cảm giác ảo ảnh. Luôn luôn. Xuyên suốt.

Chai nước hoa đầu tiên anh có được là vào lúc 5 tuổi. Không nhớ ai tặng. Chỉ nhớ đó là một chai nước hoa hình trụ, cao khoảng 5 phân. Nắp chai màu cam có hình búp sen. Mùi hương nồng. Anh quý chai nước hoa này lắm, quý từ năm 7, 8 tuổi (lúc biết xài nước hoa, chứ trước đó ko biết xài), mãi cho đến năm gần 9 tuổi thì xài hết.

Hồi đó, vì thấy anh yêu quý chai nước hoa đó quá, lại xài hết mất. Mẹ mới nghĩ cách giúp anh cho một ít nước hoa khác của mẹ, vào chai đó để anh tiếp tục xài. Việc xịt nước hoa từ trong chai ra thì quá dễ, nhưng muốn bơm vào thì quá khó. Anh và mẹ dùng đủ mọi cách mà ko biết làm sao. Rốt cuộc, mẹ có một sáng kiến là dùng cái… ống chích. Dĩ nhiên là ko có kim, mẹ cho nước hoa vào ống chích, rồi đè chặt đầu ống vào cái lỗ nhỏ của chia nước hoa, rồi dùng sức đẩy thật mạnh, hòng bơm nước hoa vào.

Cuối cùng, nước hoa không vào chai, mà bắn tóe lóe lên trời. Một vài giọt nước hoa rớt vào mắt mẹ anh. Cay xè. Mẹ ôm mắt, suýt khóc, lo chói lói. Anh cũng ôm mẹ. Lúc đó, anh đã nghĩ, trời ơi, chắc mắt mẹ mình sẽ…. Trong lòng anh dâng lên một sự hối hận kinh khủng. Anh muốn tự đánh mình, anh muốn đập tan chai nước hoa đó. Mẹ, mẹ của anh…

Nhưng rốt cuộc mẹ không sao, vì độ cồn trong chai nước hoa chẳng có bao nhiều, chỉ làm cho mẹ choáng váng một chút, rồi thôi. Anh và mẹ dẹp luôn cái ý định xài tiếp chai nước hoa ấy nữa. Anh xếp vào một góc. Rồi từ đó, gần như anh ko xài một chai nước hoa nào nữa, ngoài trừ một vài lần anh và người chị họ lục tủ của bác hai, xịt thử chai nước hoa nhái theo Chanel No 5 đang rất thịnh hành thời bấy giờ. Chanel no 5 của hoa lan chuông, của ngọc lan tây, của hoa irit… nhưng trên hết những sự màu mè, diêm dúa đó, Chanel No 5 lúc nào cũng nồng nàn mùi cam bêgamốt, chanh, hoa lài và hoa hồng. Chanel no 5 quyền lực, quyến rũ nhưng lại lộng lẫy một cách quá đáng…

Đến tuổi biết xài nước hoa, là năm 16. Anh thích ngửi thấy những mùi hương kỳ lạ tỏa ra từ cơ thể mình, bàn tay mình, giấc mơ mình. Anh dò dẫm những bước chân đầu tiên trong các gian hàng mỹ phẩm ở của hàng tự chọn, ở siêu thị Vinatex. Anh mua những chai nước hoa đầu tiên trong cuộc đời của mình. Một vài chai nhái mùi Gucci với tiêu trắng, nhựa hồng và hổ phách rất kỳ lạ, mê đắm và buốt giá, một vài chai nhái mùi DKNY với đỗ tùng và đàn hương. Anh thích hương gỗ, anh phải nói thẳng là như vậy. Anh thích sự tàn bạo, mạnh mẽ và thanh khiết của gỗ. Cái trầm ấm phương Đông, cái mê man châu Á…

Lớn lên chút nữa, ở Sài Gòn. Anh một vài lần có mua nước hoa của Oriflame, và một vài hãng không nhớ tên. Dòng nước hoa nửa nhái nửa không nhái, nửa đắt tiền nửa rẻ tiền không giữ được hương lâu. Có đó rồi bay đó. Nhưng cũng có một vài thứ hương gây mùi nhớ ở lại trên áo anh, như gắn liền với những kỷ niệm xưa cũ. Là những chai nước hoa rực mùi cỏ vetiver, trống rỗng và hoang dại, trộn lẫn với tính nồng nàn của oải hương và cây bách. Những chai nước hoa có hình dáng xiên cong, mỏng manh và rực rỡ ấy, tuy không đắt tiền nhưng lúc nào cũng gắn liền với những kỷ niệm thấu suốt của anh…

Rồi cũng đến lúc anh mua được những chai nước hoa lừng danh mà mình yêu thích. Yêu thích một cách mù quáng, đôi khi chỉ vì một kỷ niệm, đôi chẳng vì lý do gì. Anh luôn dành một sự trân trọng, mạnh mẽ đến mức gần như tôn thờ, cho những chai Kenzo mang đậm tính u buồn, gợi dục và đậm chất thác loạn. Là Kenzo Tokyo với cá tính sôi động, rực rỡ, nồng nàn một cách bất bình thường với tiêu đỏ, trà xanh, cam đắng. Là Kenzo Power đầy quyền năng, bản lĩnh và ức mạnh với nhựa tolu, hổ phách và rau mùi.

Và Kenzo Homme, anh lúc nào cũng dành tình cảm đặc biệt cho Kenzo Homme, dù là bây giờ hay cách đây vài năm trước. Đó là khi sự thăng hoa của những cảm xúc bắt đầu bằng hương xô thơm và gỗ hồng sắc, táo bạo và gây kinh ngạc, đậm chất á đông nhưng không hề kinh điển. Rồi được điểm xuyết trong lớp hương giữa là sự ấm nóng của nhục đậu khấu, quái lạ của đinh hương, mềm mãi của cỏ xạ hương. Và rồi, trong cái ám ảnh của những nhớ thương và kỳ diệu, hương tuyết tùng lan ra trong không trung, quyện thành một với đàn hương, quả thông, xạ hương để trở thành một trong nhưng tuyệt tác về hương thơm trong cuộc sống.

Mà thôi, sẽ thật chẳng công bằng nếu anh chỉ biết trân quý Kenzo Homme, vì hương tuyết tùng thần thánh mà anh yêu thích còn có trong rất nhiều những tuyệt phẩm khác.

Đó Lolita Lempicka Au Masculin với kiểu hương thơm hơi trẻ con mà đặc sắc. Lolita có sự pha trộn kỳ thú giữa rượu rum, đậu tonka và nước lúa mạch ướp hương cam ở lớp giữa, rồi bỗng hiên bùng nổ một cách náo động ở lớp hương cuối bằng sự trầm ấm của tuyết tùng pha với vị ngọt ngào không thể chối bỏ của kẹo hạt dẻ.

Đó còn là Acqua Di Gio với cảm hứng được lấy từ biển khơi, rúng động và náo nức với quả hồng vàng và hoa súng. Và dù không có tuyết tùng, Acqua Di Gio vẫn xứng đáng là một trong những niềm yêu thích của anh, bởi sự cổ kính mà thanh thoát một cách kỳ lạ của nó, nhờ vào lớp hương cuối là sự pha trộn của hoắc hương và cam quýt.

Anh cũng không thể nào quên được một buổi chiều mùa hạ, khi anh quyết định mua về cho mình L’eau D’issey Summer Pour Homme với hương thơm mạo hiểm và tươi mát. Phải chăng anh yêu chai nước hoa màu xanh này vị sự thanh khiết của phong lữ thảo, sự hang say của thuốc lá, Yuza, hay đơn giản chỉ vì sự quyến rũ của hoa loa kèn và hươu xạ. L’eau D’issey Summer Pour Homme tượng trưng cho sự bình yên dưới ánh mắt trời, sự yên lành của một tuổi trẻ đã từng và đang tiếp tục mất mát. Nhưng lúc nào cũng vui sống và hạnh phúc…

Thế giới này của anh sẽ còn gì, sẽ còn gì nếu thiếu đi mùi hương và những huyền thoại mà nó gây ra. Con người đang trốn chạy nhau, cuộc sống đang trôi đi hàng ngày. Chỉ có mùi hương là ở lại với anh, trên vạt áo, trên bắt tay, nơi khóe cổ, Nơi hững thứ hiện thực sắc màu đang loang ra mong manh thành từng sợi nhớ. Nơi hương thơm tuyết tùng bay lên, thăng hoa và trở thành vĩnh cửu.

Hãy ở lại với anh, như những mùi hương đã từng ở lại…